de intensivist

Manfred Petjak

Via een Erasmus-studiebeurs kwam de Oostenrijker Manfred Petjak (1969) in 1995 voor het eerst naar Nederland. Er volgde klinisch wetenschappelijk onderzoek bij de afdeling Nucleaire Geneeskunde in het AMC. Nederland beviel en hij ging nooit meer weg. Eerst wilde hij hier radioloog of nucleair geneeskundige worden, maar al snel kwam hij tot beter inzicht en ging in opleiding bij de interne geneeskunde en werd intensivist. Hij ontmoette zijn vrouw, ze kregen drie kinderen (inmiddels 9, 11 en 12 jaar) en hij werkt al heel lang naar volle tevredenheid als intensivist in het Groene Hart Ziekenhuis in Gouda. Maar toch knaagde er iets. Hij mistte zijn Heimat, Oostenrijk. Zijn hele familie woont nog in Graz. Hoe zou het zijn om een tijd daar te werken en zijn kinderen het land te laten beleven waar zijn roots liggen? Met meedenkende collega’s en werkgever en een heleboel regelwerk was het na een jaar zover: de verhuizing van een compleet gezin voor de duur van een schooljaar naar Graz. Manfred zou gaan werken op de hartchirurgische IC van de Medizinische Universität aldaar. Wij spraken Manfred en vroegen hem: hoe was het in Oostenrijk, wat doen ze daar beter of anders en wat kunnen wij van hen leren?

‘Om te beginnen, het werk begint eerder. Een dagdienst is van 7.15 tot 15.15, dat is vroeg opstaan maar geeft in de middag meer tijd om leuke dingen te doen. Ik heb lekker veel gesport en we zijn met z’n allen veel buiten geweest. Aan de andere kant zijn de nachtdiensten langer en een stuk zwaarder. Ik had geen arts-assistenten en alles was ook echt voor mij. Ook op een SEH is de medisch specialist supervisor en voorwacht samen met de arts-assistent. Er is geen huisartsenpost of triage, dus alles komt direct voor de specialist binnen. Patiënten worden vaker opgenomen in het ziekenhuis dan in Nederland en de gemiddelde opnameduur is langer. Verpleegkundigen hebben minder taken in hun portfolio, dus je bent ook veel bezig met zaken die je in Nederland nooit zou doen zoals bloed aanhangen, bloed kruisen of PICCOs kalibreren. Zelfs detuberen doe je als intensivist zelf daar. Aan de andere kant, of misschien wel deels daardoor, zijn de artsen enorm breed geschoold. De fysiologische basiskennis is enorm en ze kunnen werkelijk alles. Slokdarmecho of bronchoalveolaire lavages doen is voor hen geen enkel probleem, een pacemakerdraad invoeren meestal ook niet. De zelfredzaamheid van intensivisten is groot waardoor er minder behoefte is aan consulenten. Het werk is over het algemeen minder protocollair; dat geeft wel risico op beleidsschommelingen, maar zorgt aan de andere kant ook voor een groot probleemoplossend vermogen.

Als je mij zou vragen welke drie dingen we van deze Oostenrijkse IC kunnen leren dan zou ik ten eerste zeggen: het ethisch beraad. Dat is daar echt breed gedragen en goed geïmplementeerd, hier worden ook externe, niet direct bij de patiënt betrokken, specialisten voor uitgenodigd. Dit geeft echt een verbetering van de zorg. Ten tweede de kordate diagnostiek die intensivisten daar in eigen hand hebben. Ze doen zoals gezegd veel zelf en snel, er is minder discussie over een te varen koers. In Nederland lopen sommige processen stroperiger. Tenslotte vond ik het interessant om te zien dat de mogelijkheden voor ontwikkeling buiten de IC daar groter zijn dan bij ons. Oostenrijkse intensivisten werken vaak ook buiten de IC, bijvoorbeeld op de ambulance of de helikopter als Notarzt, maar soms ook als huisarts of bedrijfsarts. Parallelopleidingen zijn daar niet ongebruikelijk en dat geeft een enorme verbreding van je blik als arts. Al met al heb ik er veel geleerd en veel plezier gehad. Ook mijn vrouw, die in een ander ziekenhuis werkte als internist, en de kinderen, hebben een geweldige tijd gehad. Ondanks de goede dingen in het zorgsysteem daar bevalt het werk in Nederland me beter. Maar het leven is wel heerlijk daar, dat mis ik. Eind van het jaar hoop ik  weer voor een aantal weken naar ‘mijn IC daar’ te gaan!’