de intensivist

Wie: Femke Gresnigt
Wat: Cardiovasculaire complicaties van drugsgebruik

Waar: Afdeling Spoedeisende Geneeskunde, OLVG, Amsterdam
Begeleiding: Prof. D.W. de Lange, Dr. E.J.F. Franssen, Dr. R. Riezebos

Na het oprichten van de sectie toxicologie binnen de NVSHA zag Femke Gresnigt steeds meer onbeantwoorde klinische vragen rondom intoxicaties. Veel beleid is gebaseerd op expert opinion, en gerandomiseerde studies zijn praktisch onmogelijk om uit te voeren. Samen met jonge collega’s ontstonden een aantal onderzoeksprojecten naar intoxicaties met recreatieve middelen, wat uiteindelijk uitgroeide tot een proefschrift met dertien hoofdstukken over acute cardiovasculaire complicaties van drugs.

Gresnigt onderzocht in een prospectief cohort van patiënten met acuut coronair syndroom tussen 18 en 45 jaar of deze recent recreationele drugs hadden gebruikt. Dit was het geval bij maar liefst 22-25% van hen. Het betrof niet alleen de usual suspects cocaïne en cannabis, maar ook amfetamine, methamphetamine, kath en nieuwe synthetische stoffen zoals 3MMC. Daarnaast bleek ook in een cohort van jonge patiënten (18-50 jaar) met acuut coronair syndroom dat ongeveer 25% zelf rapporteert recreationele drugs te gebruiken. Deze patiënten krijgen grotere infarcten en hebben een slechtere linkerventrikelfunctie dan jonge patiënten die geen drugs gebruiken. Opvallend vaak hebben deze patiënten een STEMI (71%) en coronairlijden (88%).

Wat betekent dit voor de intensivist?

Ten eerste: vraag ernaar, maar doe bij twijfel ook een test. In een retrospectieve studie werden drugs-anamnese en urine toxscreen gematcht. Patiënten rapporteren slechts 57% van hun druggebruik spontaan, behalve bij cocaïne (93% antwoord eerlijk). Een urine toxscreen kan dus verrassingen opleveren, maar ken de beperkingen.

Ten tweede: Ook bij jonge mensen, met een duidelijk verhaal van drugsgebruik, is bij tekenen van acuut coronairlijden een coronairangiogram geïndiceerd.

Ten derde: Nieuwe stoffen leiden tot nieuwe problemen. 4-fluoramfetamine veroorzaakt extremere bloeddrukpieken dan MDMA, met risico's als intracerebrale bloeding en Takotsubo-cardiomyopathie. Synthetische cathinonen zoals 3MMC worden steeds vaker gelinkt aan hartritmestoornissen, myocardinfarcten en myocarditis.

En tot slot: 32% van de cocaïnegebruikers met pijn op de borst gebruikt binnen een maand weer, 25% van alle patiënten met een drugsgerelateerd acuut coronair syndroombinnen een jaar weer. Structurele drug counseling is dus noodzakelijk en moet beginnen in het ziekenhuis.

Dus, voor de intensivist: denk aan drugs, vraag naar drugs, test op drugs, pas zo nodig je behandeling aan en denk aan nazorg.