de intensivist

Achtergrond

Er zijn bij fellows en jonge klare intensivisten zorgen over de arbeidsmarkt.

Methode

Een online enquête onder 162 jonge klare intensivisten, die tussen mei 2020 en juni 2025 hun fellowship hebben afgerond (jonge klaren enquête 2025).

Resultaten

Er waren 80 respondenten, waarvan 79 (99%) binnen 3 maanden een baan hadden. Van 55 respondenten (69%) was hun eerste baan volledig als intensivist, 14 (18%) werkten gecombineerd met hun basisspecialisme en 11 (14%) werkten niet als intensivist. 66 respondenten (84%) werken nu als intensivist. Van de 12 respondenten (15%), die nu niet werken als intensivist, zijn 8 werkzaam als anesthesioloog. 50 respondenten (63%) hebben een vast contract. 49 respondenten (64%) ervaren de arbeidsmarkt als slecht (29%) of matig (35%).

Conclusie

Jonge klare intensivisten vinden snel een baan, grotendeels als intensivist. De meerderheid heeft binnen 5 jaar na afronden opleiding een vast contract. Veel jonge klaren ervaren de arbeidsmarkt echter als slecht of matig.

Inleiding

Opkomen voor een goede arbeidsmarkt voor intensivisten is een belangrijke doelstelling van de Nederlandse Vereniging voor Intensive Care (NVIC) en de Gemeenschappelijke Intensivisten Commissie (GIC). Onder jonge klaren en fellows leven zorgen over de arbeidsmarkt: lukt het om een (vaste) baan te vinden? Hoelang duurt het voordat er baanzekerheid is? Met deze jonge klaren enquête wordt in beeld gehouden hoe de arbeidsmarkt voor jonge intensivisten zich ontwikkelt. Ook in 2021 en 2023 is een enquête uitgezet, waardoor de resultaten goed zijn te vergelijken met de voorgaande jaren.

Methode

De enquête is in mei 2025 op initiatief van de NVIC fellow-commissie via het secretariaat van de GIC verstuurd naar alle jonge klaren, die in de periode mei 2020 t/m mei 2025 in Nederland hun opleiding hebben afgerond. De enquête bestond uit 56 vragen (over arbeidsmarkt en opleiding) en is gebaseerd op de eerdere jonge klare enquêtes uit 2021 en 2023. De gegevens zijn anoniem en niet-herleidbaar verzameld via het online enquête-programma Formdesk. Respondenten zijn om toestemming gevraagd voor publicatie van hun gegevens.

Resultaten

Basisgegevens

Er zijn 162 jonge klaren uitgenodigd en er waren 80 respondenten (responspercentage 49%). Van de respondenten was 66% vrouw. 23 respondenten (29%) zijn gepromoveerd en 2 respondenten (3%) zijn bezig met een promotietraject. De meeste respondenten hebben hun fellowship afgerond in 2022 (21 respondenten, 26%) en 2023 (24 respondenten, 30%, figuur 3). Als basisspecialisme (figuur 4) hadden 36 respondenten anesthesiologie (46%), 29 interne geneeskunde (37%), 6 longgeneeskunde (8%), 4 cardiologie (5%), 3 heelkunde (4%) en 1 neurologie (1%). Er waren respondenten uit alle opleidingscentra (figuur 5). 4 respondenten (5%) hebben hun fellowship gedaan vanwege gebrek aan baanperspectief in het eigen basisspecialisme.

Eerste baan

Bijna alle bevraagde jonge klaren (99%) vinden binnen 3 maanden een eerste baan en voor een groot deel (86 %) is dat als intensivist (figuur 6). 34 respondenten (43%) hebben 1 keer gesolliciteerd voor hun eerste baan en 18 (23 %) hebben niet gesolliciteerd, maar zijn gebleven in het ziekenhuis waar zij zijn opgeleid (figuur 7). 41 respondenten (51%) hebben een tijdelijk contract zonder uitzicht op vast, 24 (30%) een tijdelijk contract met uitzicht op vast en 15 (19%) een vast contract (figuur 8). Van de 11 respondenten (14%) die niet als intensivist werken, werken er 5 als anesthesioloog en 1 als longarts. Anderen kozen een ander fellowship of werk in de eerste lijn.

Huidige baan

42 respondenten (53%) werken nu in hun eerste baan, 29 (37%) in hun tweede baan en 7 (9%) in hun derde baan (figuur 9). 66 respondenten (84%) werken nu als intensivist in Nederland (waarvan 13 % in combinatie met basisspecialisme). Er werkt 1 jonge klare in het buitenland (figuur 10). 50 jonge klaren (63%) hebben een vast contract en 10 (13%) een tijdelijk contract met uitzicht op vast (figuur 11). Van de jonge klaren met een tijdelijk contract is dit voor 38 % gewenst of niet bezwaarlijk (figuur 12).

Hoe meer tijd sinds afronden fellowship, hoe meer jonge klaren een vast contract hebben (figuur 1). Als in lijn met de vorige enquêtes 3,5 jaar wordt teruggekeken i.p.v. 5 jaar, hebben 39 jonge klaren (57 %) een vast contract en 10 (15%) een tijdelijk contract met uitzicht op vast. Van de groep die de afgelopen 2,5 jaar hun opleiding hebben afgerond, hebben 21 jonge klaren (47%) een vast contract en 9 (19%) een tijdelijk contract met uitzicht op vast.

54 jonge klaren (68%) werken in de regio van voorkeur (figuur 13) en bijna iedereen (98%) is tevreden over hun baan (figuur 14). Bijna 60% werkt 0,8 FTE (figuur 15) en 90% is tevreden over hoeveel FTE zij werken (figuur 16). 35 jonge klaren (44%) werken in een STZ-ziekenhuis, 27 (34%) in een algemeen ziekenhuis en 14 (18%) in een academisch ziekenhuis (figuur 17).

Niet als intensivist

Van de 12 jonge klaren die niet als intensivist werken, werken er 9 weer in hun basisspecialisme, waarvan 8 als anesthesioloog (figuur 18). Voor 3 heeft dit de voorkeur boven werken op de IC, 4 zouden graag de combinatie willen doen en 2 willen volledig terug naar de IC. 2 jonge klaren kozen voor een nieuwe opleiding in de eerste lijn (huisarts, specialist ouderengeneeskunde). Er is niemand werkloos.

Arbeidsmarkt

De arbeidsmarkt wordt wisselend ervaren (figuur 19): 22 jonge klaren (29%) ervaren deze als slecht, 27 (35%) als matig, 26 (34%) als redelijk en 2 als goed (3%). 67 respondenten (89%) zouden - met de kennis van nu - dezelfde keuze maken om de opleiding te doen (figuur 20). 66 respondenten (87%) gaan of hebben zich kunnen herregistreren als intensivist (figuur 21).

Als toelichting op waardering van de arbeidsmarkt wordt genoemd weinig vacatures en vaste contracten, veel concurrentie en lange reistijd. Als mogelijke oplossingen worden aangedragen meer transparantie (over vaste contracten), combinatie-banen, stap terug door oudere intensivisten en minder intensivisten opleiden.

Discussie

De resultaten geven belangrijke inzichten in de arbeidsmarkt voor jonge klare intensivisten en hoe deze ervaren wordt. Als eerste zijn er positieve berichten: de meeste jonge klaren vinden snel en met weinig solliciteren een baan als intensivist en 84% van hen werkt op dit moment als intensivist. Iets meer dan de helft (63%) heeft 5 jaar na afronden opleiding een vast contract en 13% heeft een tijdelijk contract met uitzicht op vast. Daarnaast zijn de respondenten tevreden over hun baan, over hoeveel uren zij werken en werkt de meerderheid in de regio van voorkeur.

Het responspercentage is gedaald ten opzichte van de vorige enquête (80%), maar wel vergelijkbaar met 2021 (54%).[1] Het percentage werkzaam op de IC is vergelijkbaar. In de enquête uit 2023 waren nog 3 respondenten werkloos, dat wordt nu niet teruggevonden. Het aantal respondenten met vast contract is vergelijkbaar met 2021 en 2023 (figuur 2).

In de vorige enquêtes is er een kortere periode teruggekeken (3 jaar i.p.v. 5 jaar), dus onze populatie betreft wel een groep die langer op de arbeidsmarkt is. Als korter (2,5 en 3,5 jaar) wordt teruggekeken, daalt ook het aantal respondenten met een vaste baan. In deze enquête is langer teruggekeken om ook te beoordelen of men moeite had met hun herregistratie, maar dat lijkt niet het geval.

Vanuit het Concilium van de GIC zijn de opleidingsplaatsen de afgelopen jaren al gereduceerd (van 81 FTE in 2010 naar 54 FTE in 2025). Een pilot van het Capaciteitsorgaan over intensivisten uit 2025 geeft aan dat jaarlijks 25 intensivisten hun fellowship afronden en er een beperkte onvervulde vraag naar intensivisten is o.b.v. openstaande vacatures (2 %). De verwachte uitstroom is respectievelijk 87, 170 en 284 FTE de komende 5, 10 en 15 jaar.[2]

In breder perspectief zijn er ook in 2023 enquêtes uitgezet door de JNIV voor jonge klare internisten (57% vaste aanstelling binnen 3 jaar)[3] en De Jonge Specialist voor alle jonge klaren  (56% vaste aanstelling binnen 5 jaar).[4] In 2024 verscheen de Loopbaanmonitor van de FMS, waarin van de groep startende specialisten (eerste vijf jaar na afronding opleiding) 50% een vaste baan heeft.[5] Voor zover op basis van deze gegevens te vergelijken, lijkt de situatie voor jonge klare intensivisten daarmee vergelijkbaar met andere startende medisch specialisten. Na afronding van deze enquête verscheen nog de nieuwste werkgelegenheidsenquête van de JNIV voor jonge klare internisten, waarbij 3 en 5 jaar na afronden opleiding respectievelijk 61 en 82% van de internisten een vast contract heeft.[6]

Het is opvallend dat slechts 3% van de respondenten de arbeidsmarkt als goed ervaart en er veel jonge klaren zijn die het als slecht (29%) of matig (35%) ervaren.

Dit kan een aantal oorzaken hebben. Ten eerste kan het beperkte responspercentage van invloed zijn. Het is mogelijk dat jonge klaren die geen baan vinden of terugkeren naar hun basisspecialisme de enquête niet invullen, maar wel in beeld zijn bij de respondenten en dus het beeld van de arbeidsmarkt kleuren. Ten tweede kan het zijn dat de afgelopen jaren de arbeidsmarkt aan het verbeteren is met meer recente vacatures, waardoor jonge klaren de markt als slecht ervaren hebben, maar nu toch een vaste baan (of tijdelijk contract met uitzicht op vast) hebben gekregen. Data van het aantal gepubliceerde vacatures via de website van de NVIC ondersteunt deze mogelijkheid met duidelijk stijgende lijn in de afgelopen jaren (4 vacatures voor vaste banen in 2022, 9 in 2023, 12 in 2024 en 10 in eerste drie kwartalen van 2025).[7] Ten derde kan onjuiste beeldvorming meespelen. Alle intensivisten met een vaste baan denken dat zij (bij uitzondering) nét geluk hadden met die ene vaste baan, maar dat de situatie van hun collega’s vele malen slechter is.

Daarnaast kunnen - in de levensfase van de eerste jaren na afronding opleiding - de onzekerheid van het nog niet hebben van een vaste baan en het moeten solliciteren voor deze baan zwaar wegen, ook als uiteindelijk wel een vaste baan gevonden wordt. Ook kan beperkte keuzevrijheid ervaren worden door binding aan een bepaalde regio. Er zijn ons geen gegevens bekend over hoe de arbeidsmarkt in andere specialismen wordt ervaren.

Begin dit jaar is er vanuit de NVIC een werkdruk-enquête uitgevoerd onder Intensive Care vakgroepen. Een opvallende bevinding was dat veel intensivisten denken het vak niet vol te kunnen houden tot hun pensioenleeftijd. Wij pleiten voor een integrale benadering van de arbeidsmarkt, waarbij zowel ingezet wordt op duurzame inzetbaarheid als voldoende baanperspectieven voor jonge klaren. De recente start van de NVIC Werkgroep Duurzame Inzetbaarheid past daarbij.

Conclusie

Concluderend lijkt de situatie voor jonge klare intensivisten vergelijkbaar met andere startende medisch specialisten. Deze enquête laat een dubbel beeld zien, enerzijds positieve berichten over de arbeidsmarkt voor jonge intensivisten, anderzijds onvrede met name ten aanzien van de perceptie van de arbeidsmarkt en het percentage tijdelijke contracten. Met dit dubbele beeld blijft de arbeidsmarkt vóór én duurzame inzetbaarheid ván alle intensivisten een punt van continue aandacht voor onze beroepsgroep.

De auteurs verklaren dat er geen sprake is van een belangenconflict. Het artikel is op persoonlijke titel geschreven door oud-voorzitters van de NVIC fellow-commissie en (oud-)bestuursleden van de NVIC. Er is geen financiering of financiële steun ontvangen.